Voorwoord Karel Aardse, voorzitter van de stuurgroep 'digitale opleidingsschool' en voorzitter van het College van Bestuur van de Marnix Academie

Wie via Google op zoek is naar antwoorden op actuele onderwijsvragen, loopt grote kans terecht te komen op de websites van de digitale opleidingsschool. In de periode vanaf 1 januari 2008 werden er in negen maanden tijd ruim 88.000 bezoekers geregistreerd! Die bezoekers vonden er een grote rijkdom en verscheidenheid aan kennisbouwstenen, onderzoeksresultaten en verfrissende onderwijsideeën, in korte tijd opgebouwd door bijdragen van studenten in de lerarenopleiding, leraren in de scholen, opleidingsdocenten en onderzoekers. De websites, die met elkaar samenhangen, zijn het publiek zichtbare resultaat van een uniek samenwerkingsproject, dat mede mogelijk werd gemaakt door subsidie van de Stichting SURF. Voor de deelnemende lerarenopleidingen (van pabo tot universitaire lerarenopleiding) gaat de betekenis van het project echter beduidend verder dan het resultaat dat ‘in de etalage’ is bijeengebracht.  
Het ontwerp van de digitale opleidingsschool is een idee van Erik Vos van het Bureau voor Educatief Ontwerpen, dat een nieuwe dimensie toevoegt aan het proces van ‘Opleiden in de school’. De digitale omgeving vormt het ‘huis’ waarin alle betrokkenen bij leren en opleiden elkaar kunnen ontmoeten: de leerlingen en leraren in de scholen, samen met de studenten en docenten in de opleiding. De school staat centraal in dit concept: daar worden de wezenlijke vragen voor inhoudelijke schoolontwikkeling gesteld op basis van praktische ervaringen en kwaliteitsevaluaties. In de opleidingsschool zijn studenten aanwezig die langs deze weg kunnen werken aan betekenisvolle opdrachten in het kader van hun opleiding. Het ideaal van de digitale opleidingsschool is de vorming van een leergemeenschap rond zo’n schoolontwikkelingsvraag waarin alle betrokkenen een eigen bijdrage leveren en daarover communiceren en publiceren in een gebruikersvriendelijke digitale omgeving. Deze bundel geeft een beeld van de ervaringen met het project in de verschillende opleidingen, van de valkuilen èn de successen.
Voor de opleidingen is het duidelijk geworden dat het werken vanuit het concept van de digitale opleidingsschool leidt tot nieuwe verhoudingen in het partnerschap met scholen, gebaseerd op het principe van gezamenlijk onderzoeken en leren. Ook hebben we ervaren dat het concept een bijzondere impuls betekent voor de opleidingsdidactiek door de schoolontwikkeling als uitgangspunt voor het leerproces van de student te kiezen. Bovenal werd echter zichtbaar dat studenten kunnen aantonen dat zij de processen van onderzoek en onderwijsontwerp op hoog niveau kunnen beheersen en daarover zelfbewust durven publiceren. Het concept draagt zo bij aan de opleiding van een nieuw type ‘leerkracht’ in de scholen: leraren die vanuit een professionele, onderzoekende en lerende houding werken aan de permanente verbetering van de onderwijsprocessen. Wie na het lezen van deze bundel daarover enthousiast is geworden, kan gemakkelijk aansluiting vinden: de digitale opleidingsschool staat open voor andere opleidingsinstituten en scholen!

School maken - Kennis maken
Over innige samenwerking tussen lerarenopleidingen en scholen, digitaal en in het echt.
Erik Vos (red.) e.v.a. Utrecht/Marnix Academie, Doetinchem/Hogeschool Iselinge, Amsterdam/IPabo, Zwolle/Hogeschool Windesheim, Utrecht/Hogeschool Domstad, Amsterdam/Onderwijscentrum VU, Gouda/Bureau Educatief Ontwerpen, 2008

Klik hier voor het downloaden van de gehele pdf versie van het boek (ruim 13 MB), of blader hieronder voor het downloaden van een of meer hoofdstukken.

De 'echte versie' van het boek is uitverkocht, maar onder meer in tweevoud naar alle lerarenopleidingen gestuurd (en moet dus in de bibliotheek te vinden zijn).

‘School maken – Kennis maken’ laat zien hoe lerarenopleidingen en scholen samenwerken bij de ontwikkeling en vernieuwing van het onderwijs. Studenten spelen in het werk een hoofdrol, zij het steeds in het verband van een community of learners. Studenten werken op een school, in een kleine groep met leraren, mentoren, docenten, kinderen, coaches aan een onderwerp van schoolontwikkeling en maken een wereldwijd toegankelijke publicatie over het werk. Studenten maken ook deel uit van een redactieteam, onder verantwoordelijkheid van een opleidingsdocent. Het team ontwikkelt een digitale kennisomgeving. Korter kan het project ‘schoolontwikkeling en kennisomgevingen in de digitale opleidingsschool’ niet worden omgeschreven. Het project is ondernomen als onderdeel van de SURF tender ‘onderwijsvernieuwingsprojecten 2005’ en dit boek is het eindverslag.
Ook ‘School maken – Kennis maken’  is het product van een community of learners. Hoofdauteur Erik Vos, algemeen projectleider van ‘de digitale opleidingsschool’, kreeg steun van een groep van zes en twintig medeauteurs om het boek tot stand te brengen. Studenten, opleidingsdocenten, locale projectleiders, managers en bestuurders schreven mee.  Het gevolg is een boek met teksten die alle betrokkenen iets willen bieden; eerst en vooral leerkrachten en directeuren op scholen, en managers en docenten op de lerarenopleidingen. Daarnaast is het boek ook bedoeld lezers met belangstelling voor de wijze waarop lerarenopleidingen aan kennisontwikkeling en kenniscirculatie doen, en daarbij ICT inzetten. Aan het begin van elk hoofdstuk, en in de inhoudsopgave,  is aangegeven of de tekst meer praktisch of meer beschouwend van opzet is.
Hoofdauteur Erik Vos is, behalve algemeen projectleider van de ‘digitale opleidingsschool’, directeur van het Bureau voor Educatief Ontwerpen in Gouda. Het project ‘digitale opleidingsschool’ wordt door de deelnemende lerarenopleidingen zelfstandig voortgezet, nu de door SURF gesubsidieerde projectperiode is afgelopen. Lerarenopleidingen die in het boek aanleiding zien om mee te doen, zijn van harte welkom.